In blog cun texts rumantschs

Mittwoch, November 14, 2007

Fraida stad

Jau aveva dà in sigl, cur che jau aveva vesì la collascha da fotografias ch’el aveva fatg da mai. Cun il handy e fotografias ch’el aveva prendì giu dal internet. Jau cun in chapè da strom e jau cun stivals nairs cun in tatg fin, e lura ina carta da mai, dad in hotel, sper in lai, en l’Austria.

Jau na vuleva betg giaschair sin ses letg, jau vuleva simplamain ir a chasa e cuschinar verdura. Cuschinar verdura, en paus. Tagliar tschagula, finfin, peperoni, tomatas, risch melnas, e cuschinar tut en il wok, ensalar, il meglier cun buglion.

Nus ans avevan chattads en il tren, mo per cas, insaco, el en sia unifurma e stivals, e la savur da caserna. El era da return, ed jau era da return.
Tut auter sco avant la partenza, mo in pèr sairas endadens, era sche la stad era chauda, trair en in libli sut il t-shirt, suar sco in portg cun ir a la staziun.
El aveva gidà cun la tastga gronda, en in maun, en l’auter mes maun.
In bitsch or da la fanestra dal tren, sa tegnair enfin ch’il tren è partì. E lura la visita ed ils drinks. E durmir en il medem letg, gnanc in dretg letg, mo duas matratschas messas ensemen. El ha adina mo empustà il medem sco jau. Hm, per mai il medem. Taschair.
E lura la festa, e la musica, ed el ha sautà, jau betg, tar quella musica.

Il return, en il tren, unifurma.
En in maun ses schluppet en l’auter sia tastga verda. En mes mauns mias tastgas e nagins drinks pli, nagins pleds, nagina musica, era betg la faussa.

Questa stad ma plascha plaunsieu. I ha naivì suren, tut las colurs èn svanidas e mes velo è bletsch ed abandunà en la giassa. L’aria è frestga enturn mes nas cur che jau vom a spass. Igl è fraid e da trair en la vestgadira d’enviern. Quai è soviso quella che jau hai en il pli gugent. Igl è SALE, tschertgar ina giacca, svutrar en las chaschas, en la vestgadira, en la stoffa, ina giada rauc, las jeans cun decoraziuns u la rauba suten, cun ils pizins, e las cusadiras finas, pauca stoffa per paucs raps, jau cumprel tut quai che jau chat.

Ma segir tut chaussas che jau na dovrel betg, a Tel Aviv. Là èsi segir pli chaud.

Mes egls fan mal cur che jau ves ad el, jau baiv ina apfelschorle, el in’aua minerala, el ha empustà sco emprim. Els èn tut cotschens, mes egls.
Il pollen, di jau ad el, en la via da la posta.
Gea, forsa da fluras che flureschan ussa puspè, suenter ch’ellas era sfluridas l’atun passà.
Adina mo bullshit, noss smalltalk.
Jau guard cun egls unflads si per el. Forsa che jau davent orva. El na reagescha betg. Forsa che jau mor, pervi dal pollen, quai po capitar. Hm.

Igl è stgir davant mes egls, jau na ves nagut pli, ma da l’autra vart èsi uschè clar ch’i tschorva. Uss sun jau conscienta e la conscienza smatga da mes chau tras mes corp, jau less fermar quai, ma igl è sco ch’ins emprova da fermar l’aua dal tgiern cun in maun, ma l’aua è pli ferma e smatga uss, sco l’aua tras la detta, smatga enavos ed ensi tras mes egls, larmas or da mes egls orvs.

El va enturn mai, sco il giat, che ria sur da mai e mia vita deplorabla e perquai che jau vuleva esser dapli ed al chattava memia pauc.
El va enturn mai è na di in singul pled, mo in surrir süffisant sin ses lefs, che di, guarda, nua che jau sun uss e guarda tai. Ma guardar na fa gea nagin senn, ti es gea orva.
Na, jau na sun betg orva, be gist avant hai jau guardà si per tai, sco mai avant.

Baiver ed in emprim bitsch sin la plazza da la posta. E rir, rir rir rir rir rir rir rir rir rir rir rir rir rir ed el ha ris e ditg: jau n’hai mai vesì tai uschè purila cur che jau aveva en las chautschas ed ils moonboots orignial dad anno 80 e la Helly Hansen, il teddybär ed el ha ris. Jau n’hai anc mai vesì tai uschè purila.

En schanuglia davant la maschina da lavar, guardar en la maschina da lavar sco che la stoffa bletscha vegn maschadada en la trommla. Qua vegnan in pèr jeans, ellas sa smatgan vi dal vaider, ina blusa cotschna ed uss era anc in slip, quel che jau na poss betg metter en il tumbler, pens jau, in tischört nair, made in Cambodscha. Tge ha quai uss da far cun tut?
Tel Aviv, ed en il Kibuz. Segir pon ins cleger oranschas era sch’ins na vesa nagut. Palpar las oranschas, il fritg radund, la pel glischa e ferma, il fritg ch’è lom e sche la paletscha è grossa, è il fritg plitost sitg, u ina paletscha fina, ed in fritg fitg cumpact ed era grev, lura è la saftiga, la oranscha. Aber jau na sai betg, sco che las oranschas dad Israel èn precis, jau na cumprel gea mai oranschas dal Israel.

Pervi da quai san’ ins murir, sas. Di jau. El na reagescha betg.
Jau di tschüss, e sche jau na vegn betg venderdi, lura sun jau forsa morta. Aha, mo in surrir lev.
Forsa ch’el n’ha betg chapì la sgnocca u forsa che quai nun era ina sgnocca.
Ve per plaschair, sche jau sun morta, u meglier, gia avant. U pli gugent tuttina betg, jau na less betg ch’igl è sco l’ultima giada. En mia cuschina, l’embratschada, ti has cridà e n’has gnanc vesì mes decolté, extra-grond ed invitant, ed il parfum vi dal culiez. Has mo cridà.

La vusch è pli dad auta che tut il auter. Jau odiesch sia fatscha stupida, ses nas grond, sia blöda frisura, ses esser temelitg, sia indifferenza, ses nun-interess, sia calma. La vusch ruina puspè tut.

Jau ma ser en en il bogn, la aud jau uss meglier, sco che mes vischin suna clavazin e chanta chanzuns tristas.
Jau met tschaduns en il küahlfächli da mia frestgera, per sfradentar mes egls, damaun marvegl. Ma i na da nagin basegn per make-si u make-suras. Jau na ves mamez en il spievel. Ussa suna el ghitarra. Jau aud, sco ch’el auza il corp da lain da la ghitarra e sco ch’el la tutga e suna, e sco ch’el posa puspè giu sin il plaun ella, lain sin lain, il corp fabritgà cun gronda precauziun.

Jau hai siemià dad el, en il siemi, in bitsch ed jau sun crudada sut maisa en. Ed el – il giat, che ria sur da mai, sco che jau cuschin verdura, la saira, e sco che jau cumprel fluras per ma consolar.
Ed adina mo sa siemiar. Dal midsommer a St.Petersburg u da las oranschas da Jaffa. El va a la mitta enturn mai e sgrigna, ma plitost da la biera, cun il pullover enturn la vita ed el discurra uss era sur da preservativs senza daventar cotschen.
El va a la mitta e daventa il giattin, che zoppa ses chau tranter mes sains, sia fatscha chauda, ses nas grond.

Jau tir en il teddybär, la Helly Hansen veglia, jau lav mes letg e tir si el da nov, jau unsch mes egls e jau lasch en la giacca per durmir, per avair pli chaud en questa fraida stad.